Wiatr wie, jak trzeba nacichać...
Za oknem — mrok się kołysze.
Nie widać świata, nie słychać.
Lecz ja coś widzę i słyszę.
Ktoś z płaczem ku mnie z dna losu
Bezradnie wyciąga rękę!
Nie znam obcego mi głosu.
Ale znam dobrze tę mękę!
Zaklina, błaga i woła,
Więc w mrok wybiegam na drogę.
I, nic nie widząc dokoła,
Zrozumieć siebie nie mogę!
W brzozie mgła sępi się wiotka.
Sen pusty!... Wracam do domu...
Nie! Nikt się z nikim nie spotka!
Nikt nie pomoże nikomu!
Podaj mi rączkę, trumienko. Konik
Wędzidło gryzie, chrapami świszcze.
Już stangret wciska czaszkę na piszczel,
Dziurawą trąbkę bierze do dłoni.
A więc ruszymy na jednym kole,
Pod poszarpanym w nic baldachimem,
Ale wesoło! Mam mandolinę,
Z której wygnamy oślepłe mole.
He, he, trumienko, gdzieś jest cmentarzyk,
Gdzie przykucniemy z wielką ochotą,
Żeby przykryci spierzchłą kapotą
Bardzo intymnie sobie pogwarzyć.
Mysz nas nawiedzi, przyfrunie sowa,
Szakal przyczłapie z obwisłą szczęką,
Kornik zacyka do drzwi tak cienko,
Jakby żałował czegoś, trumienko,
Jakby żałował...
Stanisław Grochowiak
Noc. Któż do bramy o tej porze stuka?
Wiatr liśćmi kręci i zamiecią grozi.
Za budę wciska się zlękniona suka,
Co w dzień biegała na długim powrozie.
Do drzwi domu stukanie. A któż to być może?
Na niebie chmury niby świńskie ryje,
Księżyc przez chmury i widno na dworze
Nikt nie szedł, a na płocie chwieją się rogoże.
Pukanie do pokoju? Nie zgadujesz czyje?
Jarosław Iwaszkiewicz, Muzyka wieczorem
Ostatnia świeca gaśnie. Za oknami,
Które zarasta mrozu katarakta
Płaska i jednostajna leży śniegu płachta,
Kołysząc wszystkie kwiaty ze wszystkimi snami.
Księżyc przygasł, pomarzły w zagajach bażanty,
Cisza i zgon panuje, choć serce me bije.
Gdy tylko trochę oczy palcami przykryję,
Widzę złociste wrota, zasłon amaranty,
Barokowe anioły pląsają po trumnach
I białe rozciągają wszędzie prześcieradła,
Między niebem, gdzie świeci planeta pobladła
A pustą ziemią — która myśli że rozumna.
Jarosław Iwaszkiewicz, Muzyka wieczorem
Miesiąc jak królik wśród obłoków hyca
W cieniu nie widać cmentarnego wieńca
Boję się zawsze tego tam księżyca
Który przyjść może w postaci młodzieńca
Przyjdź i siądź przy mnie tutaj na grobowcu
Posłuchaj słów mych to będzie niedługo
Rozbiegły się plejady po niebie jak owce
Łabędź odleciał w przestrzeń gwiezdną smugą
Ty — nie zostawiaj mnie tutaj samego
Gdy odlatują gwiazdy i bogowie
Posłuchaj słowa prostego mojego
Bo już nikt inny tak tobie nie powie
Jarosław Iwaszkiewicz, Mapa pogody
Prądem prądów bez twarzy niesiony ku końcom
Raźno nie dałeś wiary jedenastu słońcom
I obliczając wiry zielone — i zorze
Gwiazdy widziałeś w niebie a oczy na morzu
Kiedy lęk wstawał i podawał płaszcz ci
Burza płakała co żaglami klaszcze
Czarne łabędzie piały nad chmurami
Topielce marynarze pośród lin i sieci
Fal świecili białymi jabłek kolanami
Boję się wody jak się boją dzieci
Boję się statków piennej pianą rzeźby
A ty powiadasz:
Ja się boję — trzeźwy
Jarosław Iwaszkiewicz, Mapa pogody
Wandzie Telakowskiej
Nie namaluję słowem
tych zwisających gałązek
podłużne liszki baziek
przecinają tarczę księżyca
nad liśćmi
zmierzchnice
białe światło przedwieczorne
przypomina dokonania
niedokonane
wszystko zawieszone
między wczoraj a dziś
między już a jeszcze
ma zapach ziemi
i księżyc wstający
nad gniazdem psa
i lisa
Jarosław Iwaszkiewicz, Xenie i elegie
Pomiędzy twoją pieśnią wczorajszą
a dzisiejszą
jest całe moje życie
i nie mogę zrozumieć
jak to się stało
Jakże może być
że ta pieśń dzisiejsza
jest tylko odbiciem tego
co było wczoraj
od wczoraj do dziś
klaśnięcie ręki
mrugnięcie powiek
westchnienie
zdaje się że to się ciągnie
ten tryl
a to już skończone
wszystko skończone
mój słowiku
Jarosław Iwaszkiewicz, Xenie i elegie
Już tylko kilka drzew zostało
z przepychu dawnych pióropuszy,
żeby twą obojętność wzruszyć,
to może jest to i za mało.
Lecz gdy przywołam przypomnienie,
te gąszcze liści, kwiatów gąszcze
i chmury pszczół, i ćmy, i chrząszcze,
zatęsknisz za zniknionym cieniem.
Poczekaj trochę, bądź cierpliwy,
gdy słońce trochę się obniży,
las drzew zamieni się w las krzyży
i w cień, gdzie będziesz spać szczęśliwy.
Jarosław Iwaszkiewicz, Xenie i elegie
Wyjdźcie na drogę wszyscy razem
jakeście nigdy nie chodzili
snem już jesteście i obrazem
tacy weseli tacy mili
ubrani nadzy jak popadło
nikt na was przecie nie uważa
nie ma (gdzieś podział się) malarza
wrócił nad staw po prześcieradło
na drodze kurz i stopy bose
brudzą się w drodze jak pielgrzymom
cienie od drzew jak od olbrzymów
ostatnie po ścierniskach kłosy
wszystko sinieje snem splątanym
po rowach żółte kwitną chwasty
i chociaż Wicek woła: As tu!
dropiaty pies nie słucha głosu
i goni wrony po oranym
Jarosław Iwaszkiewicz, Xenie i elegie
Nad moim domem
olbrzymi Orion sztorcem stoi
jak spiżowe wrota
ma trzy złote gwoździe
pośrodku.
a dom leży w śniegu
niziutki
wśród bezlistnych drzew
jak małe są sprawy
mego domu
pod mroźnym niebem
jak słabo świeci
już tylko
jedno złote okno
i taki mróz
A tam dopiero
za wrotami Oriona
jest mój prawdziwy dom
Jarosław Iwaszkiewicz, Xenie i elegie
Mój świat jest moim światem
nie mogę go przed wami otworzyć
A gdybym nawet opisał
te posągi dwunastu miesięcy
schowane w gęstej zieleni
to każdy z was zobaczy
inną zieleń
posąg inny
i nie taką zieleń
A gdybym opisał mój smutek
wydałby się śmieszny
i dziecinny
bo mój smutek
jest pełen uroku
jak ogród zielony
w zimie
Jarosław Iwaszkiewicz, Xenie i elegie
Trzy stare kobiety
Usiadły przy stole
Przy białym obrusie
Na gwiazdkę czekają
Młodzi nie czekali
Wódkę już wypili
Słodkie ryby zjedli
Ości zostawili
A jedna kobieta
Nad pustym nakryciem
To dla syna — mówi
Co uciekł od życia
A druga powiada
Mój syn w Ameryce
Przysłał piękną suknię
Późno dzisiaj wstałam
A trzecia powiada
Jestem stara panna
Towar dziś nie znany
Dawniej pospolity
I łamią opłatek
Nad białym obrusem
Młodzi się po kątach
Śmieją ze starości
A one źdźbła siana
Spod płótna wyciągną
Wróżą sobie wróżby
Choć nic ich nie czeka
To za nasze dzieci
Dzieci zbuntowane
Lub nie narodzone
Lub zamordowane
Trzy stare kobiety
Usiadły przy stole
Czarne wino piją
Na gwiazdkę czekają
Jarosław Iwaszkiewicz, Xenie i elegie
Okno otwarte.
Prostokąt okna i noc.
Co się w tym oknie zmieści?
Czy zmieści się mgła?
Czy zmieści się żałoba?
Czy zmieści się pochód?
Konie kroczące?
Staję i znowu patrzę
W głąb świata
Przez tę ciasną ramę.
Czy zmieści się w niej moje życie?
Czy zmieści się drzewo?
Jarosław Iwaszkiewicz, Xenie i elegie
Skończone przeznaczenie i czuję, jak srogi
Los niesie niewygody podeszłego lata,
I już blady kościotrup wołając do drogi
Nogą drżącą i wyschłą w moje drzwi kołata.
Jak słońce, kiedy kończy swe po niebie kręgi,
Szybko upada raczej, niż schodzi w wód łono,
Tak i człowiek, gdy miną piękne dni włóczęgi,
Prędkim ruchem przechodzi z tej na tamtą stronę.
Już miłosne pragnienie w sercu nie zagości,
Trzeba porzucić wszystkie ziemskie przyjemności,
Za którymi gnać pragną nas żądze niewczesne,
W pismach mędrców odnajdźmy pocieszenia zdanie:
Niepotrzebne niechając tutaj sny doczesne,
Zaścielmy sobie łoże na ostatnie spanie.
(Tristan L' Hermite)
Jarosław Iwaszkiewicz, Krągły rok
pamięci Jana Cocteau
Ptaki październikowe
schylają zmęczone głowy
jak w zadymionych zwierciadłach
stoją jesienne sady
anioły i papugi
obsiadły winogrady
jeszcze te trochę liści
jeszcze jagód dwie kiści
i okruszyny w koszyku
już po wiosennym krzyku
już po zielonych godach
śpi papierowa uroda
już wszyscy gwiezdni ptacy
zaświecili
już wszyscy letni bracia
ulecieli
zasypia jeden za drugim
pod liściem przywiędniętym
i nikt już nie pamięta
ja może jeden pamiętam
i może jeszcze kto drugi
Jarosław Iwaszkiewicz, Krągły rok
Blask na drzewach jakiś chory
kuropatwy w kartofliskach
zaczęły się meteory
blisko blisko
pani jesień przyjdzie znowu
znowu nic nie wytłumaczy
ani gwiazdy ani słowa
ani ziemi ani płaczu
tylko patrzeć kiedy wrzosy
w liliowe buchną ognisko
twoje losy moje losy
blisko blisko
deszcze zmyją opalenie
liść opadnie nad kołyską
zapomniane prześwietlenie
blisko blisko
Jarosław Iwaszkiewicz, Krągły rok
Jak nas wtedy
sypkim śniegiem
zasypało
powiedziałem: mamo, mamo
to za mało
była mleczna czekolada
i alberty
z japońskimi kwiatuszkami
koperty
zbierane na Murzyniątka
stare marki
i garnuszki ukraińskie
z jarmarku
serce biło mocno biło
aż ustało
ciągle mówię
mamo mamo
to za mało
Jarosław Iwaszkiewicz, Krągły rok
I wkoło domu
I wkoło lasu
Pustka niezmienna
Nie pukaj do drzwi
Ani do okien
Noc jest jesienna
Połóż się drogi
Do swej mogiły
Do ziemi zimnej
Wróć w tamte wrota
Tą samą drogą —
Bo nie ma innej
Jarosław Iwaszkiewicz, Jutro żniwa
Różowe koło
Wschodzi ku górze
Gąszcze są dołem
A wyżej róże
Koło poblednie
Róże powiędną
To już południe
I wszystko jedno
Wieczór nastaje
Koło czerwone
Las i rozstaje
Bywaj mi zdrowa
W ciepłym powiewie
Noc gwiazdy rodzi
W żelaznym gniewie
Pociąg odchodzi
Jarosław Iwaszkiewicz, Jutro żniwa