Pokazywanie postów oznaczonych etykietą modernizm. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą modernizm. Pokaż wszystkie posty

[Ty pierwej mgły dosięgasz, ja za tobą w ślady...]




Ty pierwej mgły dosięgasz, ja za tobą w ślady

Zdążam, by się w tym samym zaprzepaścić lesie,

i tropiąc twoją bladość, sam się staję blady,

I zdobywszy twój bezkres, sam ginę w bezkresie.



A potem wzieram w oczy, by zgadnąć, czy dość ci

Omdlenia, co się nogom udziela, jak szczęście,

I twe dłonie, jak pąki, mnę w zdrobniałe pięście,

By się w nich docałować twych chrząstek i kości.



A one wypukleją na dłoni przegibie,

Niby pestki owoców, zróżowionym znojem,

I nieśmiałym do ust mych garną się wyrojem,

zatajone w swej ciepłej od pieszczot siedzibie.



Ich dotyk budzi wzruszeń zaniedbanych krocie,

A ty, tuląc je w warg mych rozrzewnioną ciszę,

Dziecinniejesz w uścisku, malejesz w pieszczocie,

Chwila — a już cię do snu z lat dawnych kołyszę.



1920, W malinowym chruśniaku

Łąka


Topielec




W zwiewnych nurtach kostrzewy, na leśnej polanie,

Gdzie się las upodobnia łące niespodzianie,

Leżą zwłoki wędrowca, zbędne sobie zwłoki.

Przewędrował świat cały z obłoków w obłoki,

Aż nagle w niecierpliwej zapragnął żałobie

Zwiedzić duchem na przełaj zieleń samą w sobie.

Wówczas demon zieleni wszechleśnym powiewem

Ogarnął go, gdy w drodze przystanął pod drzewem,

I wabił nieustannych rozkwitów pośpiechem,

I nęcił ust zdyszanych tajemnym bezśmiechem,

I czarował zniszczotą wonnych niedowcieleń,

I kusił coraz głębiej — w tę zieleń, w tę zieleń !

A on biegł wybrzeżami coraz innych światów,

Odczłowieczając duszę i oddech wśród kwiatów,

Aż zabrnął w takich jagód rozdzwonione dzbany,

W taką zamrocz paproci, w takich cisz kurhany,

W taki beświat zarośli, w taki bezbrzask głuchy,

W takich szumów ostatnie kędyś zawieruchy,

Że leży oto martwy w stu wiosen bezdeni,

Cienisty, jak bór w borze — topielec zieleni.



1920, W zwiewnych nurtach kostrzewy (1)

Łąka


Melodia mgieł nocnych (Nad Czarnym Stawem Gąsienicowym)




Cicho, cicho, nie budźmy śpiącej wody w kotlinie,

lekko z wiatrem pląsajmy po przestworów głębinie...

Okręcajmy się wstęgą naokoło księżyca,

co nam ciała przezrocze tęczą blasków nasyca,

i wchłaniajmy potoków szmer, co toną w jeziorze,

i limb szumy powiewne, i w smrekowym szept borze,

pijmy kwiatów woń rzeźwą, co na zboczach gór kwitną,

dźwięczne, barwne i wonne, w głąb wzlatujmy błękitną.

Cicho, cicho, nie budźmy śpiącej wody w kotlinie,

lekko z wiatrem pląsajmy po przestworów głębinie...

Oto gwiazdę, co spada, lećmy chwycić w ramiona,

lećmy, lećmy ją żegnać, zanim spadnie i skona,

puchem mlecza się bawmy i ćmy błoną przezroczą,

i sów pierzem puszystym, co w powietrzu krąg toczą,

nietoperza ścigajmy, co po cichu tak leci

jak my same, i w nikłe oplątajmy go sieci,

z szczytu na szczyt przerzućmy się jak mosty wiszące,

gwiazd promienie przybiją do skał mostów tych końce,

a wiatr na nich na chwilę uciszony odpocznie,

nim je zerwie i w pląsy znów pogoni nas skocznie...



1894, Z Tatr

Poezje II


Zamyślenia





Pamięci mego ojca i mojej matki

II


Melancholia, tęsknota, smutek, zniechęcenie

są treścią mojej duszy... Z skrzydły złamanemi

myśl ma, zamiast powietrza przerzynać bezednie,

włóczy się jak zbarczone żurawie po ziemi.


Cóż, że zrywa się czasem i wzlatuje w górę

z smutnym krzykiem tęsknoty do sfer, kędy słońce,

nie śćmione wyziewami ziemi, jasno gore

i gdzie szumią obłoki z wiatrami lecące?...


Złamane skrzydła lecieć nie zdołają długo,

myśl spada i pierś rani o głazów krawędzie,

i znów wlecze się, znacząc krwi czerwoną strugą

ślady swej ziemskiej drogi — — i tak zawsze będzie.



1894

Poezje II


Są na pewno...




Są na pewno, którzy umrzeć muszą,

Kędy galer wiosła ciężkie suną,

Inni w górze gnieżdżą się u steru,

Znają ptaków lot i gwiazd krainy.


Leżą owi z ciężkimi członkami

U korzeni splątanego życia,

Innym karła są przystrojone

U boku Sybil, królowych,

I zasiedli tam, jak w domu własnym,

Z myślą lekką, lekkimi dłońmi.


Ale mroczny cień z owego życia

W życie tamtych pada bezustannie,

I ci lekcy z owymi ciężkimi

Są związani, jak powietrze z ziemią:


Znużeń szczepów zapomnianych z dawna

Z powiek moich nie zdołam otrząsnąć,

Ni oddzielić od duszy zlęknionej

Opadania niemo gwiazd dalekich,


Mnóstwo losów własny mój osnuwa,

Przędzę supła, igrając, istnienie,

Dział mój większy jest, niż życia tego

Płomień smukły albo szczupła lira.




przekład Stefan Napierski

Prządka




Lilia..., neque nent



W błękicie okna prządka siedzi pochylona

Ogród za nią faluje w melodii i złocie.

Starego kołowrotka mruczeniem znużona,



Upoiła się niebem i palce w pieszczocie

Odpoczęły kądzieli, tak wątłe, umkliwej.

Zasnęła chyląc głowę jak w południe złocień.



Rozkwitły krzew i powiew tworzą źródło żywe,

Zawieszone w promieniach i chylące krużę

Z rosą i chłodem kwiatów na ogród leniwiej.



Łodyga, gdy wiatr na niej odpoczywa dłużej,

W nadaremnym ukłonie gwiezdną grację schyla,

Przed starym kołowrotkiem składa świetną różę.



Nić samotna się snuje z lekkością motyla...

Tajemniczo się splata, w śpiących palców ruchu,

Razem z przędzą cień kruchy i lekki jak chwila.



Sen się mota z anielskim lenistwem w podmuchu

Kwietnym i kądziel w słodkiej pieszczocie wrzeciona,

Ufna, wije się w palcach leciutkich jak z puchu.



Za gęstą ścianą kwiatów niebo wolno kona.

Prządka pierścieniem liści i światła objęta:

Więdnie zielone niebo. Ostatni krzak spłonął...



Twa siostra, wielka róża o uśmiechu świętej,

Tchnieniem czystym i wonnym nad twym czołem błądzi

Chmurnym. Myślisz, że mdlejesz... Oczy masz zamknięte.

Zgasłaś w błękicie okna, tam gdzie snułaś kądziel.




przekład Julian Rogoziński

Czarodziejstwo




Wiotki księżyc, w sukienkę z bladosrebrnych tkanin

Ustrojony, rozlewa swój blask uroczysty

Na marmurową ziemię, gdzie majaczył mglisty

Cień, chustą z pereł lśniących powiewając za nim.



Na jedwabne łabędzie, gdy nadwodne trzciny

Puchem piór gładkich muska pierś ich współświecąca,

Płatki ze śnieżnej róży otrząsa bez końca,

Płatki tworzące koła na lustrze głębiny.



Czy to jest — żyć?... O bladej rozkoszy pustynio,

W której fal już stygnących plusk łagodny ginie,

Tłumiąc ech kryształowych sekretne poczęcia...



Dreszcz nagle przez róż miękkość przenika do ciała,

Gdy — jak diament, co kruszy się na dźwięk zaklęcia —

Z pierwszym pasmem słonecznym bajka pryska cała.




przekład Roman Kołoniecki

Drzewo




Stałem bez ruchu, byłem drzewem w borze,

Co wie o rzeczach dotąd niewidzianych,

O Dafne i o giętkim laurze ciała,

O parze starców, co gościnę dała

Bogom i w dąb się zmieniła i wiąz.

Lecz to nie stało się jeszcze w tej chwili,

Gdy starzy bogów uprzejmie prosili

Do serca domu, w płomienia pobliże,

Dopiero później mógł się zdarzyć cud.

Ja, tak czy owak, byłem drzewem w borze,

Pojąłem to, co drzewo pojąć może:

Rzeczy, co dla mnie czczym wymysłem były.




przekład Leszek Engelking

Sub mare




To jest i tego nie ma, jeszczem nie oszalał,

Odkąd przyszłaś tu, wszystko dokoła wiruje,

Owa fikcja utkana z róż jesiennych cała

I złotawy się kolor pojawia, odmienny.



Błądzi się po omacku wśród rzeczy tak wiotkich

Jak wodorośle, co się wyciągają popod

Bladozielonym wolnym prądem fal w głębinie,

A wokół rzeczy starsze niźli ich imiona,

Rzeczy, które są Bogu serdecznie znajome.




przekład Leszek Engelking

Zorza poranna







Pobudka grała na dziedzińcach koszar

I dmuchał wiatr po latarnianych kloszach.

Była godzina, kiedy sny złośliwe

Targają chłopców za czarniawą grzywę;

Gdy lampa tocząc źrenicą przekrwioną

Od dnia odcina się plamą czerwoną;

Gdy dusza ciałem przywalona sennym

Powtarza walkę lampy z światłem dziennym.

Jak łzy na twarzy, które wietrzyk spija,

Tak drżąc w powietrzu mnóstwo rzeczy mija.

On ma dość pióra, ona — dość kochania.



Tu, owdzie dym się nad domem wyłania.

Płatne kobiety z rozchyloną wargą,

Z siną powieką, śpią tępo i twardo;

Nędzarki, chroniąc piersi chude, zimne,

Dmuchają w palce i w piecyki dymne.

Była godzina, gdy w biedzie i chłodzie

Wzrastały bóle kobiety w porodzie.

Jak spazmy, zanim krew do ust się rzuci,

Pruł szarą przestrzeń z dala śpiew koguci.



Gmachy grążyły się we mglistej toni,

W szpitalach chorzy leżeli w agonii,

Ostatnie w czkawce wydając rzężene.

Nocni birbanci wlekli się jak cienie.



Jutrznia, różowo, zielono ubrana,

Szła wolno, brzęcząc, gdzie pusta Sekwana.

Staruszek Paryż powieki przecierał

pracowicie stos narzędzi zbierał.




przekład Adam Ważyk

Piosenka jesienna




                                             Vincent van Gogh, Kwitnący migdałowiec



Łkanie bezsennej

Skrzypki jesiennej,

Sierocej,

Serce mi rani,

Grąży w otchłani

Niemocy.



Drżący i siny

— Gdy brzmią godziny

Tułacze, —

Wspomnieniem tonę

W czasy minione

I płaczę,



I idę smutnie

W wichr, co okrutnie

Mnie miecie

Swymi podmuchy,

Niby liść suchy

Po świecie.




przekład Leopold Staff



*



Pieśń jesieni



Płyną grania

Płyną łkania

W przestrzeni —

Jęk przedzgonny,

Monotonny

Jesieni.



Z dołu, z góry

Dwie wichury

Się zwarły, —

A ja płynę,

A ja ginę —

Liść zmarły.







*



Pieśń jesienna



Skrzypcowe łkanie

Już nie ustanie

Jesienne

Jak to kochanie

Co serce rani

Niezmienne.



Gdy jak śmierć blady

Patrzę na ślady

Dawnego snu,

Bije godzina —

Płaczę, zaklinam

Padam bez tchu.



Niepowstrzymanym

Wiatrem porwany

Muszę tak iść.

I tu i tam,

I wszędzie sam

Jak zwiędły liść.



przekład Jacek Trznadel



*



Pieśń jesieni



Długie, wichrowe,

Wiolonczelowe

Westchnienie,

Dźwięk monotonny,

Serce bezbronne

W jesieni.



Wszystko przepada

W godzinie bladej,

Tułaczej,

Wołam wspomnieniem

Dni dawnych cieni

I płaczę.



Idę w zagładę —

Złe wichry ślady

Zatarły —

W tę, w tamtą stronę,

Jak liść strącony,

Umarły.



Światło księżyca







Dusza twa jest jak pejzaż wyszukany,

Gdzie wdzięcznych masek krążą roje płoche

I bergamasek tłum w pląsy porwany;

Wszyscy w przebraniach, jakby smutni trochę.


Sławią miękkimi piosnki swej tonami

Zwycięską miłość i żywot swobodny,

Lecz w szczęście swe nie wierzą, zda się, sami!

Bukiety nut w księżyca blask łagodny


Wplata noc pełna smutku i urody,

W koronach drzew ptaszęce budząc chóry

I w spazm zachwytu zmieniając plusk wody,

Rozbryzgi fontann chłoszczących marmury.








*



Pełnia miesięczna


Twa dusza jest jak jakiś park szczególny,

Gdzie błądzą maski i pajace grzeczne,

Przy lutni dźwięku wiodąc tan okólny,

Smutne — pomimo szatki niedorzeczne.


Miłość zwycięską i dni życia jasne

Sławi piosenka ich, srebrzyście brzmiąca,

Ale nie wierzą, zda się, w szczęście własne;

Śpiew ich się miesza ze światłem miesiąca,


Z blaskiem, co smutno lśni, piękny i szklanny,

W którym śni drzewo i ptak czarnopióry

I łkają dreszczem zachwytu fontanny,

Smukłe fontanny, dżdżące na marmury.



przekład Jerzy Żuławski

Kalejdoskop







Germainowi Nouveau



Wszystko będzie jak w czasie już raz przeżywanym

Gdzieś na ulicy miasta w śniącej wyobraźni:

Jakaś chwila trwająca mgliściej i wyraźniej...

O, to słońce w obłoku, co wschodzi nad ranem!



Ten krzyk śród fal, głos w lesie, tłumiony drzew szeptem!

I jakby żadnych przyczyn nie znało istnienie,

Po długiej dusz wędrówce senne przebudzenie:

Przedmioty będą bardziej te same niż przedtem.



Na tej ulicy w głębi ułudnego miasta,

Gdzie katarynki gigę trą na trotuarach,

Gdzie zmierzchem kocie ślepia zalśnią z półek w barach

I gdzie znów z dętych orkiestr muzyka narasta.



I wszystko będzie świadczyć, że tutaj się skona:

Łez płynących po twarzy jasność niewesoła,

Rozturkotane śmiechem szlochającym koła,

Błagania, żeby przyszła śmierć nieunikniona.



I jak kwiatów pęk uschły wytartych słów smutek!

Rozkręci się na ostro brzęk hulaszczej fety,

Wdowy, świecące brązem czół, wiejskie kobiety

Będą przepychać się przez ciżbę prostytutek,



Co szczerzą się do szczyli szlifując bruk twardy

Wśród starców, którym brwi mączasty łupież łuszczy,

I opodal na oczach bawiącej się tłuszczy

Rozfurkoczą się w smrodzie szczyny pstre petardy.



I wszystko jak we śnie lub gdy się nie śni prawie!

Lub gdy się zaśnie jeszcze i śni się na nowo

Wciąż tę samą feerię z tą samą osnową,

Wtapiając się w bzyk pszczelich lotów latem w trawie.




przekład Józef Waczków

Rozmowa sentymentalna




Po pustych drogach starego ogrodu

Przed chwilą cienie przeszły dwa, wśród chłodu.


Zagasłe mają oczy, zwiędłe wargi

I szeptów swoich słuchają jak skargi.


W pustym ogrodzie, w którym chłody wioną,

Dwa cienie przeszłość wspomniały minioną.


— Zachwyty dawnych dni czyli pamiętasz?

— Czemu chcesz, żeby w myślach chować cmentarz?


— Czy drga twe serce imię mówiąc moje?

Czy duszę moją roisz w snach? — Nie roję.


— Nieskończonego szczęścia chwile boże,

Gdyśmy spoili usta swe! — Być może.


— Nadzieje owe! i niebo w lazurach!

— Nadzieje zmarły, a mrok jest na chmurach.


Tak oto chodzą, stopa chwasty trąca,

A słów ich tylko noc słucha milcząca.




Przedwieczerz








Czerwony księżyc powstaje zza chmury,

Wśród pląsających mgieł ponocnych łąka

Zasypia dymiąc i wietrzyk się błąka

W zielonych sitach, gdzie grają żab chóry.



Lilie się wodne stulają na fali...

We mgle jak widma majaczą topole

Proste i zwarte w gasnącej oddali...

Po krzakach krążą przelotne luciole...



Puszczyk na przestwór wypływa w swej łodzi,

Szybując w mroku bez żagla i steru...

Blask się z zenitu w mgłę sączy bez szmeru,

Biała powstaje Wenus. Noc nadchodzi.




Ich dwoje




Trzymała puchar w ręce wątłej, białej.

Jej usta jego brzegom się równały.

Krok lekki, pewny, jak krok stóp anielich:

Kropelki nawet nie uronił kielich.



Tak dzielna, silna była jego dłoń.

Siedział na koniu dzikim, okazałym

I ruchem ręki dokazał niedbałym,

Że drżąc stał pod nim poskromiony koń.



Jednakże kiedy jej dłonie dziewczęce

Ten puchar oddać miały w jego ręce,

Było to dla nich zbyt ciężkie, zbyt trudne.



Każde z nich bowiem tak ogromnie drżało:

Dłoń dłoni znaleźć nie mogła, a cudne,

Ciemne się wino na ziemię polało.




Mosty [Iluminacje]







Kryształ szarego nieba. Osobliwe zarysy mostów, jedne proste, drugie wygięte w łuk, inne opadające albo zachodzące na nie pod skośnym kątem i formy te powtarzają się w innych strefach kanału w świetle, ale wszystkie tak wydłużone i lekkie, że brzegi pod ciężkimi kopułami zniżają się i zmniejszają. Niektóre z tych mostów dźwigają na sobie rudery. O inne wspierają się maszty, sygnały, kruche poręcze. Minorowe akordy krzyżują się i snują; struny pną się nad stromym wybrzeżem. Widać czerwoną bluzę, może inne jeszcze ubiory i muzyczne instrumenty. Czy to ludowe melodie, fragmenty księżycowych koncertów, pogłosy hymnów publicznych? Woda jest szara i sina, szeroka jak morska odnoga. — Biały promień, spadający z wysokiego nieba, niweczy tę komedię.




Głowa fauna




                                                                   Jean Cocteau, Faun




Pośród gąszczy zieleni, okwieconej, wiotkiej,

Jak w szmaragdowym puzdrze nakrapianym złotem,

W bujnym kwieciu, gdzie drzemie pocałunek słodki,

Przez misterną koronkę, tkaną liści splotem,



Wygląda faun zbłąkany, ukryty gęstwiną,

Gryzie czerwone kwiaty białymi zębami,

A wargi ciemnozłote i krwiste jak wino

Parskają pod gałęźmi śmiechem-chichotami.



Potem znikł; jak wiewiórka czmychnął w las zielony

I jeszcze w listowiu drżą jego chichoty,

I widać go, jak zmyka, przez gila spłoszony:

Zadumanego lasu pocałunek złoty.




przekład Julian Tuwim

Wrażenie








W błękitne zmierzchy letnie pójdę miedzą polną

Skroś traw i ziół, muskany przez dojrzałe żyto...

Śniąc, będę czuł pod stopą świeżość ros podolną,

Pozwolę wiatrom kąpać mą głowę odkrytą.



Nie będę tedy mówił ani myślał wcale.

Lecz nieskończona miłość w serce moje spłynie...

I będę szedł jak Cygan — w coraz dalsze dale,

W Przyrodzie, jak z kobietą, szczęsny w tej godzinie.




Romans







I



Ach, nie jest się poważnym w siedemnastej wiośnie.

Wieczorem, wśród bomb piwa, szklanek lemoniady,

Kawiarni oświetlonych i gwarnych radośnie,

Aleja lip ocienia ciche promenady.



Powietrze takie słodkie przymyka powieki,

Tak dobrze pachną lipy w czerwcowe wieczory,

Wiatr obciążony gwarem — miasto niedalekie —

Ma w sobie zapach winnic i piwa odory.



II



Nagle malutki skrawek nieba gdzieś widnieje,

Granatowy, oprawny w drobniutkie gałązki,

Przepięty gwiazdką małą, co słodko topnieje

I jak dreszczyk przesyła swój promyczek wąski.



Noc czerwcowa! I młodość! — To upaja trochę!

Krew staje się szampańską, do głowy uderzy,

Gada się! A na wardze, całus czeka płochy

I drży na niej jak małe niecierpliwe zwierzę.



III



Przez powieści szaleńcza serc robinsonada

Zacznie się, gdy z powagą daty bardzo świeżej

Minie cię panna w miejscu, gdzie latarnia blada

Ujmie ją całą w cieniu ojcowskich kołnierzy.



Ponieważ ona myśli, żeś nader naiwny,

Tupocąc drobnym krokiem posłusznej panienki

Obraca się i wzrok swój zasyła przedziwny,

Tak że na ustach gasną ci wszystkie piosenki.



IV



Więc jesteś zakochany strasznie aż po sierpień,

Przyjaciele odchodzą, jesteś źle widziany,

Śmieszą ją twe sonety, owoc długich cierpień.

— Aż wieczorem otrzymasz list od ukochanej.



W taki wieczór w kawiarni szumiącej radośnie

Każesz dać bombę piwa albo lemoniady.

Ach, nie jest się poważnym w siedemnastej wiośnie,

Tam, gdzie cień lip zielonych kryje promenady.